Gost-(άρουμε)-amos do português

Όταν κατέβηκα για πρώτη φορά στην κουζίνα του κάτι σαν common room της δικής μας φοιτητικής- “εράσμους” -εστίας, ένιωθα σχετικά μαζεμένος. Κι εδώ που τα λέμε όταν στις πρώτες σου δύο μέρες στη φοιτητούπολη της Γάνδης, σκίζεσαι στη γραφειοκρατία και η μόνη κοινωνική συναναστροφή που έχεις είναι με κάτι τύπους που μοιάζουν σαν τζιχαντιστές έτοιμοι για πραξικόπημα, είσαι τουλάχιστον μαγκωμένος. Εκεί βρήκα ένα τραπέζι γεμάτο από πατάτες, μπρόκολα, λάδι, κρασί και σολωμό. Πάνω από τις κατσαρόλες τρεις τύποι με φαρδιά πλατιά χαμόγελα και μια κουτάλα ανα χείρας, να χασκογελάνε και να κάνουν χαλασμό. Αυτό ήταν. Αποκύρηξα τους τρομοκράτες του 4ου και 5ου ορόφου και προσηλυτίστηκα σε μία πιο εράσμους λογική. Αυτή των Πορτογάλων.

Η εμπειρία του εράσμους τελειώνει. Και κάπου εκεί η ουτοπία της διατήρησης μίας όποιας φιλίας θα έχει πάντοτε τροχοπέδη την πραγματική απόσταση. Βέβαια, έχεις την αίσθηση πως έχεις ανοιχτούς λογαριασμούς ακόμα. Κάνεις ένα quick search και προσεύχεσαι να μην καταλήξεις πάλι στη Ryanair, skype για τις λεπτομέρειες, φτιάχνεις αποσκευές αλά go light, check-in κι έφυγες για eurotrip. Εντάξει, ίσως να μην είναι και τόσο απλό. Μόνο έτσι, όμως, μπορείς να νιώσεις πως έβαλες και την τελική σφραγίδα στην εμπειρία του εράσμους.

Όπως κάθε λαός έτσι και οι Πορτογάλοι έχουν κάποιες ιδιαιτερότητες στην κουλτούρα τους. Αρχικά, ζούνε έντονα την κόντρα Βορρά-Νότου, την κόντρα των δύο μεγάλων αστικών κέντρων Πόρτο-Λισαβόνας, την κόντρα των δύο ποδοσφαιρικών μύθων Πόρτο-Μπενφίκα, την κόντρα της Super Bock με τη SAGRES(οι δύο πιο δημοφιλείς εγχώριες μπύρες). Βέβαια, ανεπίσημα υφίσταται και η νοητή διαίρεση στην κουλτούρα Δύσης κι Ανατολής, δηλαδή των ανθρώπων της θάλασσας και του Ατλαντικού, κάτι σαν τους δικούς μας νησιώτες, με τους ανθρώπους της γης και της υπαίθρου. Από τη μία, οι φωνακλάδες ψαράδες, ζώντας μία έντονη καθημερινότητα, παθιασμένοι και με ταμπεραμέντο, λατρεύουν το φαγοπότι, το μπινελίκι και τα “πονειρά ανέκδοτα”. Από την άλλη, οι ενάρετοι αγρότες, βαθιά θρησκευόμενοι, ζούνε μετ' ηρεμίας και γαλήνης, απολαμβάνοντας τους καρπούς της γης, ακούγοντας fado-κλασσική πορτογαλική μουσική ρομαντικής και συναισθηματικής χροιάς-κατά τη διάρκεια του δείπνου. Συνοπτικά, το Πόρτο, η καρδιά και πρωτεύουσα του Βορρά είναι το ενδεικτικότερο πολιτιστικό παράδειγμα της Πορτογαλικής κουλτούρας σε αντίθεση με την κοσμοπολίτικη Λισαβόνα, τουριστικό “άσυλο”, θέρετρο, δηλαδή, που σφετερίζεται τον τίτλο της πρωτεύουσας της χώρας.

Κάθε Πορτογάλος που γνώρισα στο άκουσμα του ότι ήμουν Έλληνας, έλεγε σπαραχτικά: “Grego, os jogos em 2004...meu deus, meu deus, meu deus”. Η περηφάνεια τους είναι και θα είναι πληγωμένη από το κάζο που υπέστησαν στο EURO του 2004. Δεν το ξεπέρασαν ποτέ. Και μετά από αυτή τη σύντομη στιχομυθία και με δεδομένη την αδυναμία μου για παραγωγική κουβέντα στα πορτογαλικά, τα σφηνάκια κατέβαιναν μονομιάς εις υγείαν της καταραμένης Ελλάδας που ακόμα τους στοιχειώνει. Οι Πορτογάλοι είναι ποδοσφαρολάγνοι. Ποδοσφαιρόπληκτοι. Ζουν κι αναπνέουν για τη μπάλα, όπου σταθούν κι όπου βρεθούν επιδίδονται σε αναλύσεις και καταλήγουν να τσακώνονται για την Πόρτο, για τη Μπενφίκα και τη Σπόρτινγκ Λισαβώνας, τις τρεις μεγάλες ομάδες, δηλαδή. Εκνευρίζονται με το στυλάκι του Ρονάλντο που είναι η επιτομή του “azeiteiro”-κάγκουρας-αλλά κρυφά δείχνουν να το γουστάρουν και κατ' επέκταση να το υιοθετούν. Βέβαια, το στυλ των “azeiteiros” κομπλάρει και κοκκινίζει μπροστά στα καθολικά και καθωσπρέπει κορίτσια. Τότε σε μία απόπειρα προσέγγισης-αλά καμάκι- ένα πνιγηρό “Olá”/Γεια, καταποντίζεται από τα περιπαιχτικά γελάκια των meninas/κορίτσια.

Οι Πορτογάλοι είναι καλοφαγάδες. Τους αρέσει το καλό φαγητό και άρα και το καλό κρασί. Είναι γευσιγνώστες, εκτιμούν και στηρίζουν σε μεγάλο βαθμό την εγχώρια και τοπική παραγωγή τους. Ωστόσο, για εκείνους το τραπέζι και η συγκέντρωση γύρω από αυτό έχει συγκεκριμένη ερμηνεία και στοχοθεσία. Είναι η μάζωξη της οικογένειας με την αφορμή του μεσημεριανού ή του δείπνου, ευκαιρία για κουβέντα κι αλληλεπίδραση. Η ευκαιρία για τη μητέρα να σε πείσει να γίνεις νοσοκόμα ή για τον πατέρα να σε πείσει να γίνεις μηχανικός. Αυτή είναι η δική τους πρακτική θεώρηση.

Η έννοια της οικογένειας έχει ,δεδομένα, ύψιστη σημασία, “tudo para a familia”/όλα για την οικογένεια. Εξαιρετικά φιλόξενοι και κοινωνικοί, επικαλούνται το Ξένιο Δία σαν παράδειγμα, τιμώντας τον προσκεκλημένο και την προέλευσή του, χωρίς ίχνος ιδιοτέλειας. Το κυριότερο δε, πως η φιλοξενία τους εμφανίζεται ως κοινός τόπος στην ευρύτερη πολιτιστική τους άποψη, χωρίς να αποτελεί αποκλειστικά δυνατότητα μιας αστικής τάξης.

Τέλος, πέρα από τα ονόματα οροσειρές που φέρουν σαν καμάρι και τιμή, τέσσερα μπορεί και έξι ονόματα μερικές φορές, επίδραση από τους “κακούς Σπανιόλους” που δε συμπαθούν ιδιαίτερα, σε επίπεδο πολιτικής δηλώνουν αριστεροί στις πεποιθήσεις τους, αλλά το 60% της αποχής τους στις πρόσφατες Ευρωεκλογές καταδεικνύει αφ' ενός τον προβληματισμό τους κι αφ' ετέρου την αδιαφορία τους.

Στον τελευταίο χαιρετισμό στο αεροδρόμιο του Πόρτο κι ενώ επιβιβάστηκα στο αεροπλάνο, έφερα κατα νου τις εικόνες και τις εμπειρίες μου από το ταξίδι. Η ζεστή από την τελευταία φωτογραφία κάμερα μπήκε αναπαυτικά στη θήκη της, με την ελπίδα του ότι η Ευρώπη θα παραμείνει μια γειτονιά. Ένα φιλόξενο σπίτι ενός φίλου, μία αυθόρμητη εξόρμηση, ένα reunion για να θυμηθείς εικόνες μιας μοναδικής εμπειρίας. Οι φωτογραφίες είναι αναμνήσεις και οι αναμνήσεις γνώση κι εμπειρία απαραίτητη για να σε ωριμάσει.  

Goal 2. Απάντηση στο Ν. Μπογιόπουλο

“Το ποδόσφαιρο είναι αθώο και πάντα μία μπάλα θα φτάνει για να το αποδείξει. Μία μπάλα θα είναι αρκετή για να γίνεται το ποδόσφαιρο πάλι παιχνίδι. Μία μπάλα, μερικά πανιά δεμένα, ό,τι μοιάζει στρογγυλό, είναι αρκετό για να πάρει φωτιά η αλάνα, το σοκάκι, η αυλή, ο δρόμος, για να αντηχήσει η πιο διαδεδομένη γλώσσα στον κόσμο. Το ποδόσφαιρο. Αυτό το παγκόσμιο παιχνίδι είναι παντού, κάθε στιγμή, κάθε μέρα προσιτό σε όλους”.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο στη Βραζιλία, όχι στη χώρα που γέννησε το άθλημα, αλλά στη χώρα που το αγάπησε και το ενστερνίστηκε όσο καμία κουλτούρα ανά την υφήλιο. Όχι στη χώρα που το επιστημονοποίησε, αλλά στη χώρα που το έβαλε βαθιά στην πραγματικότητα μιας κοινωνίας. Μιας κοινωνίας μεγάλης που διαμαρτύρεται για την υπερπολυτέλεια του εγχειρήματος της FIFA. Γιατί γι' αυτούς, μία μπάλα με μερικά πανιά δεμένα, καθετί στρογγυλό, μπορεί να γίνει “τροφή” για όνειρα. Γι' αυτούς, δεν είναι απλά ένα παιχνίδι. Είναι το παιχνίδι τους.

Σ' αυτό έμελλε να πάρει μέρος και η δική μας ομάδα. Η Εθνική ομάδα. Η ομάδα που την τελευταία δεκαετία λατρεύεις, να μισείς. Διχαστική, αντιτουριστική, με έριδες και λυκοφιλίες στους κόλπους της, ιντριγκαδόρικη, θαρρείς πως βλέπεις μια μεξικάνικη νουβέλα(παραλίγο). Το τέλειο αντιπροσωπευτικό μας συγκρότημα.

Ας βλέπεις για μία δεκαετία τον Καραγκούνη να πέφτει δραματικά στο χορτάρι, να έχει τελειώσει το σπρέι του διαιτητή σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο, να γκρινιάζει μ' αυτούς τους ντενιρικούς* μορφασμούς. Ας αντιπαθείς τον κλικαδόρο και χοντροκώλη Κατσουράνη-πρόσφατα θύματος διαδικτυακού bullying που δεν έπεισε για τη (μη) συμμετοχή του από τον “πολυ-μηχανικό” Φερνάντο Σάντος. Ας λες ότι ο Σαμαράς είναι ελεύθερος, αλλά έκλεισε συμβόλαιο με τη “fructis”. Ας ρίχνεις το ανάθεμα στον κάγκουρα από το Μπουρνάζι-Μήτρογλου που κόστισε 15 καφετιά και τώρα είναι μια μαούνα ή στο καράβι για απόσυρση-Γκέκα που η μισή Ελλάδα προμήνυε άδοξη κατάληξη στο 4ο πέναλτι με την Κόστα Ρίκα. Από την κόλαση στον παράδεισο κι από τον παράδεισο στην κόλαση. Πάντα θα είναι ένα δρομολόγιο περιπετειώδες.

Συγκλονιστική η δύναμη της εικόνας. Ένας πιτσιρικάς με σύνδρομο down, κολλημένος με το Σαμαρά. Μία εικόνα ενθουσιασμού και δύναμης που ταξιδεύει από τη μία γωνιά του πλανήτη στην άλλη με όχημα μία μπάλα. Από την άλλη, το τελευταίο σφύριγμα και η λήξη του αγώνα με την Ακτή Ελεφαντοστού. Τα πανηγύρια των διεθνών, η αυλαία για ένα σπουδαίο ποδοσφαιριστή-Ντρογκμπά, η ιπποτική κίνηση παρηγοριάς του Σαμαρά στον για 90' αντίπαλό του. Το ποδόσφαιρο είναι κάτι παραπάνω από ένα lifestyle. Το ποδόσφαιρο είναι παιχνίδι, το ποδόσφαιρο είναι στιγμές.

Μεταμεσονύχτιες τσάρκες στη γειτονιά σου. Η ώρα περασμένη. Ο αδιάλειπτος βερμπαλισμός του Σπυρόπουλου στοιχειώνει το μυαλό σου. Είσαι θυμωμένος κι από τον μαλάκα το Γκέκα που δεν την έστειλε στο πλεκτό. Ξαφνικά, συνειδητοποιείς πως αυτή σου τη σκέψη την άκουσες δυνατά. Στο παραπέρα στενό και στο παραδίπλα και στο πιο κάτω τετράγωνο. Και μία ωραία νύχτα γεμίζει από ποδοσφαιρική κουβέντα, είτε είναι σαρκαστική, είτε επαινετική, είτε εμπεριέχει επιφωνήματα του “αχ”. Αχχχ...

Το ποτήρι φαίνεται μισοάδειο ή μήπως είναι μισογεμάτο. Έχω καιρό να δω τη γειτονιά μου τόσο ζωντανή. Υπήρχε λόγος. Και η αξία του νικητή δίνει χαρά στον ηττημένο. Κόστα Ρίκα ή αλλιώς όμορφη ακτή. Έπειτα, είναι απλά ένα παιχνίδι. Ή μήπως όχι; “Ποδοσφαιρο. Το πιο σημαντικό ασήμαντο πράγμα στον κόσμο”.

Δεν ξέρω αν οι ήρωες πολεμάνε σαν Έλληνες όπως άστοχα χρησιμοποιείται διηνεκώς η ιστορική αυτή ατάκα του Τσόρτσιλ. Ξέρω, όμως, ότι το εθνικό φρόνημα δεν αναζωπυρώνεται μέσα από την ίδια αθλητική φυλλάδα που θα προκρίνει μίση, έχθρες, έριδες, αντιπαλότητες κι αντιδικίες.

Η πολιτική θα φορεθεί πολύ αυτήν την άνοιξη"

Είναι in fashion. Είναι μία τάση, ένα ρεύμα. Η πολιτική λανσάρει νέα μόδα, φοριέται και θα φορεθεί πολύ αυτήν την άνοιξη.

Τι θα φορεθεί πιο πολύ; Μπλε, κόκκινο, πράσινο, πάλι μπλε ή πάλι κόκκινο. Διάολε, όμως, το μαύρο είναι πάντα στη μόδα. Ένδειξη κομψότητας.

Ο ντουνιάς σφύζει από προεκλογική λόξα. Κάποτε το lifestyle ήταν μία πολιτική. Μία πολιτική αποπροσανατολισμού του ακροατηρίου από τα ουσιώδη ζητήματα, μία ώθηση στα επουσιώδη και στα υπερκαταναλωτικά πρότυπα. Η πολιτική του φαίνεσθαι έκανε τράμπα κι έτσι η πολιτική έγινε lifestyle. Έχεις δεν έχεις πρόταση, για την πατρίδα και τον τόπο σου ρε γαμώτο. Άλλωστε, λίγοι βγήκαν ουσιαστικά χαμένοι. Οι περισσότεροι μάλλον ατσαλάκωτοι θα παραμείνουν. Έχουμε βραχύβια μνήμη Κάρολε!

Το “Ποτάμι” βάφτισε εκφραστή της ιδέας του ή μάλλον των συμφερόντων του ένα πρόσωπο αναγνωρίσιμο στην πλατιά μάζα, μία εικόνα επικοινωνιακή και κοινά αποδεκτή. Το βασικό είναι να σε ξέρουν. Σε αυτήν την λογική της αναγνωρίσιμης φιγούρας πάτησαν επικοινωνιακά στο προεκλογικό στάδιο όλες σχεδόν οι πολιτικές κινήσεις. Η ΝΔ δίνει κεντρική θέση στον αρχηγό Ζαγοράκη, εποφθαλμιώντας στη σχέση της με τον επενδυτή Σαββίδη και τούμπαλιν. Ο ΣΥΡΙΖΑ επιστρατεύει την ιστορία του Μ.Γλέζου δίνοντας ηρωική διάσταση στο ψηφοδέλτιό του. Η πρόταση Λαζόπουλου δεν προχώρησε και θα πρέπει να εκθειάζουμε άλλη μία σεζόν την “σατυρική” εκπομπή του.

Είναι μία διαδικασία storytelling, διήγηση κάποιων ιστοριών με κοινό στόχο. Την αποδοχή. Φερ' ειπείν, η ιστορία ενός δημοσιογράφου πολιτικοποιημένου που αποφάσισε να καινοτομήσει, να ρισκάρει δείχνοντας ότι δεν είναι αμέτοχος στα προβλήματα του τόπου. Από την άλλη, ένα λαϊκό παιδί από τη Λυδία Καβάλας, χωριατόπαιδο, που έπαιξε μπάλα και λατρεύτηκε για τα ηγετικά του χαρακτηριστικά και την αρρενωπότητα του. Τέλος, το πρόσωπο, όνομα της ιστορίας, που με θάρρος κατέβασε τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη. Η ενεργοποίησή του έχει επικοινωνιακό συμβολισμό. Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον λειτουργούν ενωτικά. Ο ήρωας του τότε, ο ήρωας του τώρα, ο ήρωας του αύριο. Ένα παράδειγμα, μία αναφορά στο ένδοξο του παρελθόντος ως παρακαταθήκη για το τώρα και το αύριο.

Η πολιτική έχει αποκτήσει διεκπεραιωτικό χαρακτήρα εφόσον αποτελεί δείκτη εξυπηρέτησης των ιδίων κεφαλαίων, των λόμπι. Στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης βιώνουμε διαρκείς επικοινωνιακές αλλαγές. Κάποτε αρκούσε να είσαι απλά από τζάκι ή να έχεις μία οικονομική επιφάνεια. Πλέον, το κοινό απαιτεί να είσαι και της showbiz. Κι επίδοξες σταρλετίτσες θα υπάρχουν πάντα διαθέσιμες για κατανάλωση. Είναι μία νέα τάση. Μία εποχιακή και ευκαιριακή αλλαγή. Κάποιοι το βαφτίζουν ανανέωση. Κάποιοι αντιλαμβάνονται την απελπισία του συστήματος και την αδυναμία πειθούς του. Κάθε τάση στη μόδα έχει ημερομηνία λήξης. Γι' αυτό αποφασίζει ο καταναλωτής/πολίτης.  

Εσύ πού κερδίζεις;

Το ποδόσφαιρο είναι ίσως η πιο πετυχημένη κόπια της πολιτιστικής βιομηχανίας, της βιομηχανίας του θεάματος. Το πως προμοτάρεται ένας αγώνας μεταξύ δύο ομάδων, με pre-game και post-game analysis, καταδεικνύει την επιτυχία του μάρκετινγκ στην προώθηση του προϊόντος που λέγεται αθλητισμός. Προϊόν που προβάλλεται μαζικά μέσα από τα ΜΜΕ(το μέσο προώθησης) και έχει εγκατασταθεί στο συλλογικό φαντασιακό του ελληνικού κοινού αρχικά από την περίοδο της Χούντας και μετέπειτα, πιο έκδηλα και πιο αναλυτικά στις αρχές τις δεκαετίας του '90. Εκεί που όλα παίρνουν μία πιο επαγγελματική μορφή.

Το ποδόσφαιρο, σήμερα, πέρα από την επαγγελματική του διάσταση και την εξαιρετική απήχηση που έχει σε παγκόσμιο κοινό, έχει και πολιτική σχέση. Κι αυτό γιατί σαν προϊόν προσφέρει δυνατότητες, κυρίως οικονομικές μα και κοινωνικοπολιτικές.

Η χθεσινοβραδυνή κόντρα ΠΑΟΚ-Ολυμπιακού είναι μία εικόνα του πως δρα και λειτουργεί η συγκεκριμένη βιομηχανία θεάματος. Όρος ο οποίος, βέβαια, δυνάμει υπονομεύει το ζητούμενο, το θέαμα. Οι μεν και οι δε. Σε μία ξεκάθαρη σύγκρουση συμφερόντων με μπόλικο παρασκήνιο και με εξαιρετικό ενδιαφέρον να ερευνήσεις τις πραγματικές προθέσεις των “αιμοδοτών” του θεάματος.

Ο Σαββίδης επιχειρηματικά αντιπροσωπεύει μία κάστα, ελίτ Ρωσικών συμφερόντων, εδρεύει και δραστηριοποιείται επιχειρηματικά στη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία, χτίζει το δικό του μύθο. Με την εξαγορά επιχειρήσεων χτίζει το οικονομικό του status και δικαιολογεί όλα τα κεφάλαια που επενδύει στο όχημα-εταιρία που λέγεται “ΠΑΟΚ”. Από την άλλη πλευρά, ο Μαρινάκης, ναυτιλιακά διατηρεί το brand-name του χωρίς να χρειαστεί να δικαιολογήσει φορολογικά τις κινήσεις του μέσα από την εταιρία “Ολυμπιακός”. Η σχέση του με την πολιτική εξουσία μάλλον στενή, μέχρι πρότινος τουλάχιστον. Γιατί στις ερχόμενες Ευρωεκλογές κινητοποιείται πολιτικά με αυτόνομο συνδυασμό στον Πειραιά θέτοντας βιτρίνα το Μώραλη(πρόεδρος της ΠΑΕ Ολυμπιακός) και με αρωγούς υποστηρικτές της κίνησης την οικογένεια Κόκκαλη. Κίνηση μεγάλου ενδιαφοντος που εγείρει ερωτήματα. Ερωτήματα που μάλλον ξεκαθαρίζονται με την ενεργοποίηση της υποψηφιότητας ενός άλλου “επιφανούς”-lifestyle προσώπου. Ο Ζαγοράκης είναι η βιτρίνα και το μέσο στην προεκλογική ντήλια Σαββίδη-Κυβέρνησης. Μία κόντρα συμφερόντων με φόντο τα δύο λιμάνια Πειραιά-Θεσσαλονίκης και της εκμετάλλευσής των. Η αναβίωση της μάχης Βορρά-Νότου στη σκιά της εμπορικής εκμετάλλευσης και της “οχηματικής” κερδοφορίας.

Η μπάλα είναι ωραία όταν δεν την παίρνεις και πολύ στα σοβαρά,όταν μένεις στο χαβαλέ και στην καζούρα. Πήξαμε, όμως, στη νόμιμη βία. Οπαδικός τύπος που λειτουργεί εμπρηστικά στην εβδομαδιαία pre-game διεργασία και στο ανελέητο post-game analysis. Δηλώσεις αντιπαλότητας μεταξύ των ποδοσφαιριστών, των παραγόντων, των ιδιοκτητών του θεάματος. Αλλά και πάλι η πολεμική χροιά του ποδοσφαίρου, κάτι που πιστοποιείται κι από το χρησιμοποιούμενο λεξιλόγιο/συνθηματολογία, είναι ο βασικός άξονας του μάρκετινγκ και της διαφήμισης του προϊόντος συνολικά. Θέλουμε να ταπεινώσουμε τους ανταγωνιστές μας, να διογκώσουμε την ανισότητα, να ξεχωρίσουμε από τους υπόλοιπους.

“Η μπάλα είναι μία πραγματικά επικερδής και προσοδοφόρα μπίζνα” έλεγε και λέει ο Μέρντοχ, μεγιστάνας των media, φανερώνοντας την επιρροή του μέσου και της πολιτιστικής βιομηχανίας θεάματος στο κοινό. Επίσης, είναι ένα καλό μέσο για ξέπλυμα μαύρου χρήματος ή καλοπροαίρετα, για στήσιμο ενός επιχειρησιακού δικτύου. Πρώτιστα, οι ομάδες είναι εταιρίες. Βέβαια, όταν η πολιτική μπλέκεται με τη μπάλα, βλέπεις τα αποτελέσματα σε κάτι παιχνίδια σαν το χθεσινό. Γιατί η διόγκωση της ανισότητας και ανάδειξη της αδικίας φέρνει αντιδράσεις, ακραίες. Το ερώτημα, όμως, είναι πιο απλό. Εσύ πού ακριβώς κερδίζεις;  

“Είδα το Ξηρό στην πλατεία”

Αυτοβιογραφικό σημείωμα.

Βολτάρεις το βράδυ και αράζεις με την παρέα σου στην πλατεία. -Τι κάνεις πριν κοιμηθείς; -Νυστάζω ρε! Κάπως έτσι διαλύεται ο χαβαλές κι επιστροφή στο σπίτι. Στη διαδρομή με το φίλο σου σας σταματάει πεζούς, πολύ κινηματογραφικά, ένα αμάξι. Ανοίγουν οι πόρτες και επιτηρητικά προς το μέρος σου έρχονται δυο τύποι Άμποτ και Κοστέλο.

-Ταυτότητα παίδες!

-Γιατί τι έγινε;

-Έτσι απαντάς εσύ όταν σου ζητάνε ταυτότητα;

-Εεεεε,ναι;!(σωστά;)

Η πρώτη γνωριμία. Τσεκάρεις το αμαξάκι οκ λες έχει τρεις ασύρματους, νορμάλ, αλλά σαν Παντελίδης να μου ακούγεται αυτό στο ραδιοφωνάκι. Τελοσπάντων, στο προκείμενο.

-Μπορώ να δω κι εγώ τη δική σου;

-Ορίστε!(δείχνει την ταυτότητα)Ντάξει;Στο τμήμα τώρα.

-Βάστα ρε συ γιατί τι έγινε;(στο 'πα ρε έχεις φάτσα περίεργη ξυρίσου)-(παίζει να 'ναι η έκτη φορά που με πάνε στο τμήμα)-(στο 'πα ρε ξυρίσου)!

-Πάμε για εξακρίβωση στοιχείων.

-Άντε πάμε...

Στο τμήμα κι ενώ η διαδρομή θύμιζε λίγο τσάι και συμπάθεια αναρωτιέσαι τώρα τι παίζει να 'χεις κάνει λάθος στο roleplay ή να έχουν κάνει λάθος αυτοί στην εναλλαγή bad cop-good cop. Η φάση είναι λίγο σουρεάλ κι ενώ σκέφτεσαι ότι όντως αυτό που παίζει χαμηλά είναι Παντελίδης. Φτάνεις. Χαιρετάς ευγενικά τον σκοπό, σου σκάει χαμόγελο αλά Φιλιππίδης στο 50-50 όταν κάνει παγαποντιά. Τρομάζεις και προχωράς διστακτικά.

Στην ασφάλεια...

-Τι έχουμε εδώ; Τι έχουν τα παιδιά;

Πετάγεσαι εσύ, έτσι ρε για να καθορίσεις ποιός είναι το Α male.

-Ε, τίποτα για μια εξακρίβωση στοιχείων ήρθαμε.

Κοιτάζονται σκαλωμένοι μεταξύ τους. Αιφνιδιάστηκαν.

-Μάλιστα...Πού μένεις;

(Σπίτι μου). Μένω εκεί δα...

-Μάλιστα. Εσύ;

(Δίπλα από το γείτονά μου). Ε ναι κι εγώ μένω...

Εκείνη τη στιγμή που ο ευγενικός “Χόντορ”-επίκληση στο Game of Thrones ανάθεμα-καταγράφει ευβλαβικά τα ονόματα και τα λοιπά στοιχεία, παρατηρείς ένα μαυσωλείο “Ξηρός”. Να μη ξέρεις αν μπήκες σε αστυνομικό τμήμα ή διαφημιστική εταιρία. Δύο ταμπλό γεμάτες από φωτογραφίες, καλλιτεχνικές τω όντι, της πριμαντόνας, της αστυνομικής έξαψης. “Ανφάς”, προφίλ, εν απουσία μιας καλογυρισμένης “ντακφέις”. Αποκορύφωμα. Η στιγμή που βλέπεις στην επιφάνεια εργασίας το πορτραίτο-ποιού Ντόριαν Γκρέι-του Χριστόδουλου ντε. Εμμονή. Διάολε αναρωτιέσαι επικυρήχθηκε για 1εκατομμύριο ευρώ. Είναι δυνατόν να μην είναι η πιο επιθυμητή persona του LAPD(Λεκανοπέδιο Αττικής Πολίς Ντιπάρτμεντ).

-Παιδιά είστε καθαροί. Εντάξει, δεν βρήκαμε κάτι.

(ρε βούτηξα μια mentos από το περίπτερο)-(σκάσε ρε)! Εντάξει είμαστε;

-Ναι,ναι παιδιά!

-Καλό βράδυ!

Βγαίνεις από το τμήμα νυσταλέος, όχι εσύ ο άλλος βασικά. Εντάξει έχασες το χρόνο σου, αλλά και πάλι σκέφτεσαι προκλητικά. “Ρε, είδα το Ξηρό στην πλατεία...” Σςςςς, άσε μην τον τρολάρεις!

Παιχνίδια Εξουσίας

Οι κρίσεις φέρνουν τριβές, εντάσεις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές. Φέρνουν αμφισβήτηση του λογικού, γεωπολιτικές συζητήσεις, εδαφικές αμφισβητήσεις, αθέτηση συμφωνιών ενόσω παρουσιάζονται καλές και προσοδοφόρες ευκαιρίες. Η στρατιωτική επέμβαση του Πούτιν στην Κριμαία με έστειλε συνειρμικά να διαβάσω για την 1η Σεπτεμβρίου του 1939 όταν και η Γερμανία εισέβαλε προσχηματικά¹ στην Πολωνία εκκινώντας ιστορικά γεγονότα(έναρξη β' παγκοσμίου πολέμου). Απόφαση η οποία ήταν ειλημμένη από το Χίτλερ δεδομένης της αρρωστημένης φιλοδοξίας του για το 3ο Ράιχ. Βέβαια, το σημερινό διπλωματικό επεισόδιο υφίσταται και με διαφορετικά, φυσικά, δεδομένα.

Η Ρωσία, λοιπόν, επεμβαίνει στρατιωτικά στην περιοχή της Κριμαίας ισχυριζόμενη πως προστατεύει την δική της κυριαρχία και της ρωσικές μειονότητες. Επί της ουσίας είναι ένα “define my territory” μήνυμα προς τους δυτικούς παραλήπτες.

Πριν από λίγο καιρό η Ουκρανία του απερχόμενου προέδρου Γιανουκόβιτς(πολιτικός δορυφόρος του Πούτιν με καθαρή φιλορωσική διάθεση) ζητάει δάνειο 20 δις € από την Ευρώπη προσφεύγοντας αρχικά στη Γερμανία και μετέπειτα κι επίσημα στο ΔΝΤ.Η Μέρκελ αντιπροτείνει μία πρώτη δόση 600 εκατομμυρίων €, εκτιμώντας λανθασμένα τη ρευστότητα των Ουκρανικών τραπεζών και τονίζει την αναγκαιότητα για πολιτική αλλαγή(μεταρρυθμίσεις) στο εσωτερικό της χώρας. Την ίδια στιγμή ο Πούτιν καλύπτει την Ουκρανική ανάγκη με 10 δις € σε μετρητά και τα υπόλοιπα κατόπιν προσυμφωνηθέντος διακανονισμού. Δίνει τα χέρια κάτω απ' το τραπέζι με το φερέφωνο του Γιανουκόβιτς, όμως, οι κοινωνικές αντιδράσεις-αλλαγές τον προλαβαίνουν και η συμφωνία ματαιώνεται. Την προεδρία αναλαμβάνει ο Γιατσένιουκ, σε ένα καθεστώς μεταβατικής κυβέρνησης, υπερασπιστής και συνεργάτης της Τιμοσένκο που αποφυλακίζεται μετά την αποπομπή του Γιανουκόβιτς από το προεδρικό θώκο. Η πολιτική κρίση, ωστόσο, διογκώνεται στην πλατεία του Κίεβο και όλη η Ουκρανία βρίσκεται σε αναταραχή. Κυριαρχεί διχασμός ο οποίος εντείνεται από το φιλοναζιστικό κόμμα Svoboda που σπέρνει χάος και δυναμιτίζει το ήδη τεταμένο κλίμα. Ο Πούτιν έχει χάσει την υπομονή του γιατί...

...γιατί η Ουκρανία αποτελεί ισχυρό διακύβευμα. Η προηγούμενη κυβέρνηση Γιανουκόβιτς είχε εξυπηρετήσει εξαιρετικά την Ρώσικη αγορά. Η συμφωνία για το φυσικό αέριο, το ξέπλυμα μαύρου χρήματος, οι εισαγωγές-εξαγωγές και τα υπέρ Ρώσων κέρδη, όλα αυτά σε συνδυασμό και με το ότι η Κριμαία αποτελεί τη βάση του Ρωσικού στρατιωτικού στόλου κινητοποίησαν μιλιταριστικά τον Πούτιν ειδικά μετά κι από την αλλαγή του πολιτικού σκηνικού. Έπειτα, είναι και η Γερμανική παρέμβαση. Μετά και το πρώτο διπλωματικό επεισόδιο της σειράς που παίχτηκε στην Κύπρο, ήταν αδύνατο η Ρωσική πλευρά να ανεχτεί παιχνίδι εις βάρος της και δη στην έδρα της-πάλαι ποτέ ΕΣΣΔ. Η Κύπρος υπήρξε μέχρι πρότινος ο φορολογικός παράδεισος των Ρωσικών μεγαλοκεφαλαίων κάτι βέβαια που δεν ηχούσε καλά στα αυτιά των control-freaks Γερμανών συν δικαιούχων. Η ευκαιρία παρουσιάστηκε όταν οι τράπεζες στην Κύπρο δήλωσαν πρόβλημα ρευστότητας καταθέτοντας αίτημα για άμεση βοήθεια από την Ευρώπη. Και πριν προλάβει ο Πούτιν να σαλέψει, η Μέρκελ βγαίνει με τον “κουμπάρο” αγκαζέ χαμογελώντας όλη περηφάνια. Και με ένα πακέτο βοήθειας που της ήρθε κοψοχρονιά.

Ιμπεριαλιστική πολιτική, όμως, αγοράζοντας τσάμπα και τοκογλυφικά δε γίνεται. Οι Γερμανοί βλέπουν το θέμα της παγκόσμιας ισορροπίας ως ένα πρόβλημα λογιστικό. Στην Ουκρανία κάνουν ιστορικό λάθος και τα καβούρια στην τσέπη ενδέχεται να τα πληρώσει η Ευρώπη όλη. Από την άλλη, ο Πούτιν την ώρα που οι Δυτικοί συνδιασκέπτονται για διπλωματική επίλυση στο “Ουκρανικό” συναντά τον Κινέζο ομόλογό του έτσι ώστε να ενισχύσει τη θέση του. “I will back you up”του είπε σε άπταιστα κινεζορώσικα, με τη βοήθεια των μεταφραστών. Γι' αυτό κι ο σύντροφος Πούτιν δείχνει,τώρα τα προσόντα του στη Δυτική Ευρώπη και στις Η.Π.Α.

Παρ' όλα αυτά και με δεδομένη την παραβίαση του διεθνούς δικαίου η Ρωσία έρχεται αντιμέτωπη με σοβαρές συνέπειες. Ένας οικονομικός αποκλεισμός σε όλο του το φάσμα, με απόσυρση των ευρωπαϊκών και αμερικανικών επενδύσεων-κεφαλαίων, προσωρινό πάγωμα των διεθνών εμπορικών συμφωνιών με τη Μόσχα, kick out από το τραπέζι των ισχυρών, αναβολή της Συνόδου του G8 στο Σότσι, απειλή αποκλεισμού από κάθε αθλητική δραστηριότητα-θα χάσουμε και το Ρίο ρε comrade. Επιπλέον, εν μία νυκτί η συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-ρουβλιού πήγε στο 1/51.20. Αντίθετα, επωφελήθηκε των εξελίξεων το δολάριο με ισοτιμία 1/37,0005ρούβλια. Όλα αυτά σαν πειστικά μέσα πειθούς έτσι ώστε το Κρεμλίνο να ακολουθήσει τη διπλωματική πεπατημένη που θα διατηρήσει και μία ευρύτερη ισορροπία. Το θέμα με τον Πούτιν είναι ότι ενδίδει πολύ στη μιλιταριστική του προδιάθεση(τεστοστερόνη).

Οι εποχές αλλάζουν, η κοινωνία προχωρά αλλά μένει συστημικά στάσιμη. Γιατί ο άνθρωπος έχει ,μάλλον, βραχυπρόθεσμη μνήμη. Δέσμιος των ιμπεριαλιστικών του αξιών, της δίψας του για επεκτατισμό και επιβολή έναντι του άλλου. Απληστία λέγεται, ένα από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα. Ελπίζω ο άνθρωπος να έμαθε από τα λάθη του. Δε θα αντέξει άλλα συντρίμμια κι αυτό είναι το μόνο βέβαιο. Ο 20ος αιώνας είναι πολύ μακριά από τον 21ο και τούμπαλιν. Ο περασμένος αιώνας πρέπει να λειτουργεί σαν ένα καλό μάθημα ιστορίας για τον τωρινό αιώνα. Τον αιώνα των νεοφιλελεύθερων αλλά ανελεύθερων ανθρώπων, της τεχνολογικής έξαρσης, των διπλωματικών λύσεων. Και θέλουμε ένα καλό μάθημα ιστορίας να λειτουργήσει ως υπενθύμιση και ξυπνητήρι. Να μας πει πάλι πως είμαστε παιδιά ενός κατώτερου θεού. Και να σκύψουμε ταπεινά, αλλά όχι δουλόπρεπα το κεφάλι.

1Η αφορμή είναι τεχνητή. Τα SS παίρνουν 150 κρατούμενους από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπρούχενβαλντ, τους μεταφέρουν στο συνοριακό σταθμό του Γκλάιβιτς και τους ντύνουν με Πολωνικές στολές. Αμέσως τους υποχρεώνουν να καταπιούν δηλητήριο, πυροβολούν τα πτώματα, προξενούν μικρο καταστροφές στο σταθμό έτσι ώστε να δείχνει την εικόνα επίθεσης και προχωρούν στην αναγγελία εισβολής στην Πολωνία την 1η Σεπτεμβρίου του 1939 παρά τη ΓερμανοΣοβιετική Συμφωνία μη επίθεσης(Αύγουστος του ίδιου έτους) ή Μολότοφ-Ρίμπεντροπ.